يعقوب جعفرى

12

سيرى در علوم قرآن ( فارسى )

ابو اسحق نحوى گفته است كه كلام خداوند را كه به پيامبرش نازل كرده ، كتاب و قرآن و فرقان مىنامند . اين كتاب را از آنجهت قرآن مىنامند كه سوره‌ها را جمع كرده و آنها را به هم پيوسته است . . . و از شافعى نقل شده كه قرآن اسم است و همزه ندارد و از ماده " قرئت " اخذ نشده است بلكه قرآن اسم كتاب خداست مانند تورات و انجيل . طبرسى مىگويد : قرآن در اصل به معنى خواندن است و آن مصدر قرئت به معنى تلاوت كردم مىباشد اين معنى از ابن عباس نقل شده و بعضىها گفته‌اند كه قرآن به معنى مقروء آمده از باب استعمال مصدر به معنى مفعول مانند كتاب و حساب كه به معنى مكتوب و محسوب آمده است . راغب اصفهانى مىگويد : قرائت به معنى پيوند دادن حروف و كلمات به يكديگر در مقام ترتيل مىباشد كلمه قرآن به كتابى كه بر محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نازل شده اختصاص يافته است ، همچنانكه تورات بر كتاب موسى و انجيل بر كتاب عيسى اطلاق مىشود . بعضى از علماء گفته‌اند كه در ميان كتب آسمانى به اين كتاب قرآن گفته شده از آن جهت كه قرآن ثمره همه آن كتابها بلكه ثمره همه علوم را جمع كرده است . « 1 » دكتر صبحى صالح مىگويد : فراء گفته است كه قرآن از قرينه مشتق شده زيرا آيات آن شبيه يكديگر و گويا كه قرينه هم هستند و اشعرى گفته است قرآن از " قرن " مشتق شده كه به معنى ضميمه كردن چيزى به چيزى است زيرا كه سوره‌ها و آيات قرآن ضميمه يكديگرند . . . و لحيانى گفته است قرآن مصدر مهموز بر وزن غفران مىباشد و از قرء به معنى تلاوت كردن مشتق شده و مصدر به معنى مفعول است . « 2 »

--> ( 1 ) - راغب اصفهانى ، المفردات ص 414 . ( 2 ) - صبحى صالح ، مباحث فى علوم القرآن ، ص 18 - 19 .